Het duidingsdebat donderdagavond stond in het teken van oplopende spanningen tussen partijen, waarbij vooral de relatie tussen DURF en het CDA nog zichtbaarder onder druk kwam te staan.
Informateur Jan-Willem van der Vijver adviseert dat DURF, SGP, PvdA en ChristenUnie samen een coalitie vormen in Katwijk voor de periode 2026 tot en met 2030. Hij presenteerde zijn rapport woensdagmiddag 15 april aan de politiek, na twee weken van gesprekken met alle negen partijen.
Wat begon als een debat over het rapport van verkenner Jan-Willem van der Vijver, mondde uit in een scherpe confrontatie tussen Sonny Spek (DURF) en Barend Tensen (CDA). Daarbij ging het nauwelijks nog over inhoudelijke verschillen, maar vooral over vertrouwen en samenwerking in de afgelopen jaren. Spek stelde, soms met verheven stem: ‘Meerdere partijen hebben aangegeven dat ze problemen hebben met het CDA op het gebied van relaties en vertrouwen.’ In het debat werd verder niet duidelijk welke partijen dat zijn.
Breuklijnen worden zichtbaar
De woordenwisseling maakte duidelijk hoe diep de breuk zit. Waar het CDA sprak over een gemiste kans op basis van de verkiezingsuitslag en inhoudelijke overeenkomsten, hield DURF vast aan een gebrek aan vertrouwen als doorslaggevende factor. Volgens Spek speelt dat al langer en is het niet in korte tijd te herstellen. ‘Dat repareer je niet in een paar weken tijd. Dit ligt al langere tijd op tafel.’
Tensen weersprak dat beeld en stelde dat politieke scherpte onderdeel is van het werk in de raad. Volgens hem is er altijd professioneel samengewerkt en komt de weerstand vooral van één kant. Hij noemde het ‘jammer’ dat er geen extra pogingen zijn gedaan om tot elkaar te komen.
Spek voerde daarna nog enkele inhoudelijke punten aan waar zijn partij en het CDA botsen. Hij noemde onder meer verschillen rond woningbouw, de mate van verstedelijking en de invulling van het dorpse karakter van de kernen. Volgens hem ziet DURF de groei van de gemeente als een ontwikkeling die ruimte biedt, terwijl het CDA blijft vasthouden het dorpse karakter.
De tegenstellingen bleven gedurende het debat overeind. Pogingen om de discussie te verleggen naar inhoudelijke thema’s strandden. De impact daarvan reikt verder dan de formatie alleen. Met name tussen DURF en het CDA lijkt de afstand eerder groter te worden dan kleiner.
VVD en SGP botsen over lezing gesprekken
Ook tussen andere partijen werden verschillen zichtbaar, al minder scherp. De VVD uitte onbegrip over het ontbreken van een plek in de voorkeursvariant en stelde dat er geen inhoudelijke breekpunten waren. Fractievoorzitter Lennart van der Plas sprak van een ‘vraagteken’ waarom samenwerking, vooral met de SGP, niet van de grond kwam.
De SGP gaf een andere lezing en stelde dat juist onduidelijkheid over de inzet van de VVD een rol speelde in de gesprekken. Daarmee werd ook daar zichtbaar dat interpretaties van dezelfde gesprekken uiteenlopen. De waarheid? Die ligt waarschijnlijk in het midden.
Gevoel weegt zwaar
In het debat werd meerdere keren benoemd dat onderlinge verhoudingen zwaarder lijken te wegen dan inhoudelijke verschillen. Dat beeld werd niet weggenomen. Daarmee tekent zich een politieke situatie af waarin vertrouwen een bepalende factor is geworden voor samenwerking.
Verkenner
Verkenner Jan-Willem van der Vijver zelf kreeg in het debat vragen over zijn werkwijze, maar benadrukte dat hij onafhankelijk heeft gehandeld. ‘Ik heb mijn werk onafhankelijk uitgevoerd. Zonder enige druk, zonder enige tijdsdruk’, stelde hij. Volgens Van der Vijver heeft hij alle gesprekken gevoerd die hij nodig achtte en daarbij alle fracties gelijk behandeld. Na ruim twee weken kwam hij tot een voorkeursvariant, gebaseerd op de gesprekken en de inschatting welke samenwerking het meest kansrijk is.
