Het is in heel Nederland een probleem: er is niet genoeg stroom. Zo ook in de gemeente Katwijk, waar al ruim vijftien grote projecten in de wacht staan voor elektriciteit. Daarom wil Liander de komende jaren aan de slag in de gemeente Katwijk. Het energiebedrijf investeert ongeveer 60 miljoen in Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg om het stroomnet te verbeteren. Wethouder Sonny Spek werkt daar graag aan mee: “Niet iedereen is er even blij mee, maar het is wel nodig.”
Dat er in Katwijk en omstreken iets moet gebeuren met het stroomnet, is al langer duidelijk. In een brief aan de gemeenteraad noemt wethouder Spek nu de nieuwste ontwikkelingen: wie krijgt er stroom, waar komt het vandaan en hoe wordt er mee omgegaan?
Voorrang
Omdat stroom voor nieuwe projecten schaars is, zijn er al jaren regels om te bepalen wie er als eerste energie krijgt. Dat heet een ‘prioriteitenregeling’: een lijst aan regels die is opgesteld door de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Tot nu toe gelden die regels alleen voor grootgebruikers: grote projecten die moeten worden aangesloten op het stroomnet. Kleingebruikers, zoals inwoners met laadpalen en hele kleine ondernemers bleven buiten die regeling. Dat gaat dit jaar veranderen, heeft de ACM bekendgemaakt.
Er komt voorrang voor projecten die de druk op het stroomnet verlagen, zoals grote batterijen. Ook andere belangrijke bouwplannen, zoals politiebureaus, brandweerkazernes, scholen en woningbouwprojecten komen sneller in aanmerking voor stroom. Inwoners die bijvoorbeeld een laadpaal willen bouwen moeten langer wachten, net zoals ondernemers die geen prioriteit hebben. “Een spekjesfabriek komt bijvoorbeeld helemaal achteraan te staan”, legt wethouder Spek uit.
Waar komt de stroom vandaan?
Er zijn op dit moment te weinig plekken om de stroom in de gemeente Katwijk te reguleren en te verdelen. Daarvoor zijn meer elektriciteitsstations, transformatorhuisjes en ondergrondse kabels nodig. Liander is bereid om daarvoor te betalen, ongeveer zestig miljoen euro. Maar de inwoners in de gemeente Katwijk gaan dat wel merken.
Er komen in de gemeente namelijk drie elektriciteitsstations bij: in Valkenburg en Rijnsburg, en nog een groot hoogspanningsstation op de grens van Katwijk, Oegstgeest en Teylingen. Daarnaast is een onderstation aan de Industrieweg in Katwijk al bijna af. Wethouder Spek is zich bewust van de overlast: “Niemand zit te wachten op een onderstation, maar ze moeten wel worden gerealiseerd.”
Het aantal transformatorhuisjes ligt nog een stuk hoger. Er moeten maar liefst 200 nieuwe ’trafohuisjes’ gebouwd worden in de gemeente Katwijk om iedereen in de toekomst van stroom te kunnen voorzien. Wethouder Sonny Spek vreest dat de huisjes niet bij alle inwoners in de smaak vallen. “Mensen denken: waarom is dit nodig? Het ziet er niet uit? Het is natuurlijk niet het aantrekkelijkste wat je in je wijk ziet.”
“Sommige mensen maken zich ook zorgen over de straling van de huisjes”, vertelt Spek. “Maar dat is inmiddels weerlegd, de straling is hetzelfde als van een haarföhn.” De gemeente Katwijk moedigt inwoners aan om de huisjes te pimpen, zoals de gemeenteraad ook met een motie voorstelde. “Maar dat moet wel volledig vanuit de inwoners komen, daar is geen geld voor beschikbaar”, aldus Spek.
Tot slot moet er in de gemeente Katwijk maar liefst 25 kilometer aan nieuwe elektriciteitskabels onder de grond komen te liggen. Daarvoor moet één op de drie straten in de gemeente open, waarschuwt Spek. Kijkend naar het totaal aantal straten in de gemeente Katwijk (441), komen er bijna 150 straten open te liggen. “En in Katwijk liggen ook nog oude gasleidingen, die moet je eerst aanpakken voordat je werk kan doen onder de grond”, waarschuwt Liander.
Om de overlast zoveel mogelijk te voorkomen, willen Liander en wethouder Spek per wijk gaan werken. Zo wordt in een bepaalde wijk gelijk alles gedaan, zodat er daarna geen overlast meer is. Katwijk aan de Rijn lijkt als eerste aan de beurt te zijn: daar staan al tien nieuwe transformatorhuisjes op de planning.
Slim gebruik van stroom
Tot slot is het de bedoeling dat er slim wordt omgegaan met stroom, om op dit moment de druk op het stroomnet te verlagen. Wethouder Spek heeft meerdere plannen bedacht. Zo kunnen laadpaal-gebruikers een beloning krijgen als ze buiten piektijden opladen, een proef die in het derde kwartaal van 2026 moet starten. Ook start Katwijk met ‘energiehubs’ op bedrijventerreinen: bedrijven kunnen dan zelf opgewekte stroom onderling delen en opslaan. Er wordt al nagedacht over een energiehub op bedrijventerrein ’t Heen in Katwijk.
Regionaal werkt de gemeente Katwijk mee aan een plan om nieuwbouwprojecten zo te ontwerpen dat piekbelasting wordt voorkomen. Ook zet Katwijk in op een Regionaal Warmtebedrijf. Volgens wethouder Spek zijn er alternatieven voor een warmtepomp: “Als je het warmtenet toepast, stijgt de vraag naar stroom minder hard dan met een warmtepomp.”
Toekomst
Wanneer alle werkzaamheden af zijn, is nog onduidelijk. Liander zegt zelfs te mikken op 2050: het energiebedrijf verwacht een tweede golf aan stroomtekorten als iedereen overstapt op een warmtepomp, is in de brief aan de gemeenteraad te lezen. Maar, de conclusie van Liander en wethouder Spek is: “Het is nooit af.”
