Een meerderheid van de gemeenteraad lijkt het positieve bindende advies voor de vestiging van Eli Lilly te steunen. Tijdens de commissievergadering donderdag sprak een meerderheid van de partijen zich positief of positief-kritisch uit. Daarmee lijkt er voldoende steun voor het voorstel. Of de raad donderdag 1 oktober daadwerkelijk stemt, is nog onzeker. Eerst wordt een verzoek voor een referendum behandeld. Als de raad dat verzoek toelaat, wordt de stemming over het bindende advies uitgesteld.
De mogelijke komst van de geneesmiddelenfabrikant naar Valkenburg houdt de politiek al maanden bezig. Voor het definitieve besluit zijn aanvullende onderzoeken uitgevoerd en de raad liet verschillende second opinions opstellen. Ook kwamen honderden zienswijzen binnen en spraken inwoners tijdens eerdere bijeenkomsten hun zorgen uit over onder meer veiligheid, milieu, verkeer, watergebruik en de omvang van het complex.
Dat die zorgen zwaar meewegen, bleek donderdag opnieuw. Tegelijkertijd zien verschillende fracties voordelen in de komst van Eli Lilly, zoals werkgelegenheid, versterking van de Life Sciences-sector en afspraken met rijk en provincie over infrastructuur en betaalbare woningbouw.
‘Voordelen wegen zwaarder’
Grootste partij DURF liet er geen twijfel over bestaan. ‘DURF gaat een positief bindend advies geven en stemmen voor de komst van Eli Lilly’, zei raadslid Rens van Duijn. Volgens hem zijn de voor- en nadelen uitgebreid tegen elkaar afgewogen. ‘Voor ons wegen de voordelen zwaarder dan de nadelen.’
Van Duijn wees onder meer op werkgelegenheid, de versterking van de kennisintensieve sector en de afspraken over woningbouw en infrastructuur. Tegelijkertijd erkende hij dat de fabriek gevolgen heeft voor Valkenburg. De omvang en hoogte van het gebouw, extra verkeersbewegingen en de mogelijke gevolgen voor het Valkenburgse Meer hebben volgens hem invloed op de omgeving.
Ook D66 staat positief tegenover de komst van het bedrijf. Burgerlid Michael van Hilten stelde dat de voordelen voor Katwijk, de regio en Nederland volgens zijn fractie groter zijn dan de nadelen. D66 wil wel dat Katwijk betrokken blijft bij het toezicht op de milieueisen. De partij pleit voor één lokaal aanspreekpunt waar inwoners met vragen en meldingen terecht kunnen.
De ChristenUnie ziet geen nieuwe zwaarwegende argumenten om het eerdere positieve standpunt te veranderen. De partij benadrukte wel dat de verantwoordelijkheid van de gemeente niet ophoudt zodra de vergunning is verleend. De fractie wil weten hoe toezicht en handhaving worden geregeld als de fabriek daadwerkelijk in gebruik wordt genomen.
Positief, maar niet zonder voorwaarden
SGP-fractievoorzitter IJsbrand Guijt omschreef de houding van zijn partij als ‘positief kritisch’. De SGP ziet kansen voor werkgelegenheid, onderwijs en lokale ondernemers, maar houdt zorgen over de ruimtelijke en landschappelijke gevolgen.
Vooral de groene inpassing moet volgens de partij niet alleen op papier goed geregeld zijn. De fractie wil dat afspraken over de Groene Rand ook op langere termijn worden nagekomen.
Daarnaast wil de SGP dat de maatschappelijke betrokkenheid van Eli Lilly concreter wordt gemaakt. Guijt noemde samenwerking met scholen, stageplaatsen, kansen voor lokale ondernemers en steun aan verenigingen en maatschappelijke initiatieven. ‘Het gaat ons erom dat de omgeving er straks ook echt iets van merkt.’
PRO kwam eveneens tot de conclusie dat de ontwikkeling op deze locatie aanvaardbaar is. Volgens raadslid Andrea Ouwehand betekent dat nadrukkelijk niet dat de partij Eli Lilly een blanco cheque geeft. De gevolgen van de bouw en de uiteindelijke bedrijfsvoering moeten volgens PRO zorgvuldig worden gevolgd.
‘Het is aan het bedrijf om deze raad en onze inwoners te overtuigen dat ze een goede buur kunnen zijn die afspraken nakomt en zorgvuldig met de omgeving omgaat’, aldus Ouwehand.
Eli Lilly laat vrijwillig milieuonderzoek uitvoeren
Een belangrijk nieuw gegeven kwam tijdens de reactie van wethouder Gerard Mostert. Verschillende fracties hadden aangedrongen op een volledige milieueffectrapportage (MER). Voor deze fase van het project is zo’n rapportage volgens het college niet verplicht. Wel is eerder beoordeeld of een MER noodzakelijk was.
Mostert maakte bekend dat Eli Lilly alsnog vrijwillig een volledige MER wil laten uitvoeren. Het onderzoek gaat parallel lopen aan de procedure voor de vergunning voor milieubelastende activiteiten. Ook wordt de onafhankelijke commissie voor de milieueffectrapportage gevraagd om een oordeel.
Volgens Mostert heeft het bedrijf de zorgen uit de samenleving en gemeenteraad gehoord. Hij ziet het besluit als een stap waarmee Eli Lilly kan laten zien dat het een goede buur wil zijn.
De aankondiging had direct gevolgen voor een voorgenomen motie van de SGP. De partij wilde het college oproepen Eli Lilly om een vrijwillige MER te vragen, maar trok dat voornemen na de mededeling van Mostert in.
GemeenteBelangen en KiesKatwijk tegen
GemeenteBelangen is tegen de komst van Eli Lilly. Volgens burgerlid Pieter Kuijt wordt te veel onderscheid gemaakt tussen de vergunning voor het gebouw en de latere vergunningen voor de bedrijfsactiviteiten. Hij vindt dat de raad naar de gevolgen van de volledige fabriek moet kijken. ‘We praten over een complete pillenfabriek’, zei hij.
GemeenteBelangen wees onder meer op mogelijke gevolgen voor verkeer, drinkwater, afvalwater en de gemeentelijke financiën. De fractie vindt dat de leefbaarheid van de dorpen en de veiligheid van inwoners zwaarder moeten wegen. ‘Daarom zegt GB vanavond weer samen met KiesKatwijk luid en duidelijk nee.’
DURF ging hierover tijdens het debat met GemeenteBelangen in discussie. Van Duijn wees onder meer op de investeringen in de N206 en vroeg hoe het afwijzende standpunt zich verhoudt tot de wens van GemeenteBelangen om de verkeersproblemen op die weg aan te pakken. Kuijt antwoordde dat er meerdere oplossingen voor de N206 mogelijk zijn en dat zijn partij die discussie niet aan de komst van Eli Lilly wil koppelen.
VVD en CDA houden zorgen
De VVD wees zowel op economische kansen als op de grote gevolgen voor de omgeving. Raadslid Leendert Hoek noemde het een ‘bijzonder lastig dossier’. Volgens hem kan Eli Lilly het economische cluster rond het Leiden Bio Science Park versterken, maar mag een investering van deze omvang geen vrijbrief zijn.
De partij wil harde en controleerbare voorwaarden voor onder meer bereikbaarheid, leefbaarheid, milieu, water, energie en ruimtelijke kwaliteit. Ook vroeg de partij aandacht voor de zorgen van inwoners die een ander toekomstbeeld voor het gebied hadden.
Het CDA sprak nog geen definitief oordeel uit. Raadslid Barend Tensen stelde dat weinig dossiers zo uitgebreid zijn onderzocht, maar dat daarmee niet alle zorgen zijn verdwenen. ‘Alles klopt behalve mijn hart’, zei hij over zijn afweging.
Het CDA wil onder meer structureel toezicht, monitoring en een blijvend overleg met inwoners. Ook wil de partij een omgevingsfonds, zodat de directe omgeving volgens het CDA kan meeprofiteren van de ontwikkeling.
Eén aanspreekpunt voor inwoners
Toezicht en handhaving vormden een belangrijk deel van het debat. Verschillende fracties willen voorkomen dat inwoners na de eventuele ingebruikname van de fabriek zelf moeten uitzoeken welke overheidsinstantie verantwoordelijk is voor een melding.
Mostert kondigde daarom aan dat de gemeente een uitvoeringsorganisatie wil opzetten die het toezicht gaat coördineren. Daarbij zijn ook andere bevoegde instanties betrokken. Voor inwoners moet er één duidelijk aanspreekpunt komen.
‘Vertrouwen kun je wel vragen, maar uiteindelijk moet je het verdienen’, zei Mostert. Volgens hem heeft niet alleen Eli Lilly daarin een verantwoordelijkheid, maar ook de gemeente als overheid die het dichtst bij de inwoners staat.
Over de vraag of voor dat toezicht structureel extra geld moet worden uitgetrokken, werd uitgebreid gedebatteerd. Het CDA denkt aan aanvullende middelen voor controles en monitoring. Mostert waarschuwde ervoor om die uitgaven rechtstreeks te koppelen aan de toekomstige opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting van Eli Lilly. Volgens hem moet de raad vooral bepalen welk toezicht nodig is en vervolgens via de gemeentelijke begroting zorgen dat daarvoor voldoende middelen beschikbaar zijn.
Referendum
De definitieve politieke verhoudingen worden donderdag 1 oktober duidelijk. Als de fracties bij hun aangekondigde standpunten blijven, is er een meerderheid voor het positieve bindende advies.
Voordat daarover kan worden gestemd, behandelt de gemeenteraad echter eerst het ingediende verzoek voor een referendum over de kwestie. Als dat verzoek wordt toegelaten, wordt de stemming over het bindende advies uitgesteld.
Daarmee is ondanks de zich aftekenende meerderheid nog niet zeker wanneer de gemeenteraad het definitieve besluit over Eli Lilly neemt.
