Het Hoogheemraadschap van Rijnland slaat alarm over de aanhoudende droogte in West-Nederland. Tijdens een persbijeenkomst op 28 juli 2026 in Leiden gaven dijkgraaf Rogier van der Sande en adviseur waterkwantiteit Sander van Rooij een indringende toelichting op de huidige watersituatie. Met een neerslagtekort van ruim 250 millimeter is de situatie inmiddels te vergelijken met het extreme
droogtejaar 2018. Een combinatie van hoge temperaturen, veel verdamping en een historisch lage rivierafvoer via de Rijn en de Maas zet het regionale watersysteem ernstig onder druk.
Kritieke verzilting en druk op het watersysteem
Door de lage rivierafvoeren uit Duitsland en Frankrijk neemt de tegendruk van zoet water tegen het zeewater af. Hierdoor rukt zout water snel op in het binnenland, onder meer via de Hollandse IJssel. Deze toenemende verzilting vormt een directe bedreiging voor zowel de landbouw als kwetsbare natuurgebieden. Om het zoute water weer te verdringen, wordt de polder normaal gesproken doorgespoeld met zoet water uit kwelpolders. Dit proces wordt gereguleerd via de grote gemalen in Gouda, Halfweg, Spaarnwoude en Katwijk. De mogelijkheden om dit te blijven doen nemen door het aanhoudende neerslagtekort echter snel af. Hoewel de watervoorraden in het IJsselmeer, het Markermeer en het Brielse Meer beperkt worden aangesproken, bieden deze geen oneindige oplossing. Aangezien de weerberichten nauwelijks neerslag voorspellen en de aanvoer via de Rijn en de Maas naar verwachting nog verder zal dalen, stevent de regio af op een uitdagende periode.
Noodmaatregelen en het landelijke Waterakkoord
Om een verdere crisis af te wenden, heeft Rijnland verschillende noodmaatregelen genomen om zoet water maximaal vast te houden. Zo worden de Reeuwijkse Plassen en de Nieuwe Driemanspolder ingezet als tijdelijke zoetwaterbuffers. Daarnaast wordt de wateraanvoer klimaatbestendig gereguleerd door het strategisch inzetten van de sluis bij Bodegraven, de Waaiersluis bij Gouda en de gemalen in de Krimpenerwaard. In extreme gevallen worden zelfs vispassages tijdelijk afgesloten om waterverlies te beperken. De aanpak vindt plaats in nauw overleg. Onder leiding van Rijkswaterstaat vindt er binnen het landelijke ‘Waterakkoord’ continue afstemming plaats tussen de vier samenwerkende hoogheemraadschappen: Stichtse Rijnlanden, Delfland, Rijnland en Schieland & Krimpenerwaard.
Wat betekent de droogte voor u?
1. Inwoners & Recreanten
• Bewust watergebruik: Er geldt op dit moment nog geen sproeiverbod of een algemene beperking op
watergebruik, maar het waterschap roept iedereen op om zo zuinig mogelijk met water om te gaan. Een
beperking kan bij verdere droogte namelijk wel ingesteld worden.
• Blauwalg & Zwemwater: Door de hoge watertemperaturen en lage doorstroming stijgt het risico op
blauwalg. Raadpleeg voor het zwemmen in natuurwater de actuele kwaliteit via www.zwemwater.nl.
• Sluizen: Houd op het water rekening met langere wachttijden bij sluizen ten behoeve van
waterbesparing.
2. Landbouw
• Zoet water is essentieel voor de gewassen, maar de dreigende verzilting brengt grote schade met zich
mee (verschillend per type teelt)
• Er is nog geen beregenings- of onttrekkingsverbod ingesteld, maar de dreiging hiervan neemt toe.
• Een speciale denktank met sectorvertegenwoordigers adviseert het waterschap dagelijks over te
nemen stappen.
3. Natuur & Ecologie
• De grondwaterstand daalt snel, de watertemperatuur stijgt en het water verzilt.
• Dit verhoogt het risico op vissterfte, botulisme en blauwalg aanzienlijk. De uiteindelijke schade aan
ecologische waarden hangt sterk af van de duur van de droogteperiode.
Veiligheid op de eerste plaats (“Safety First”)
Dijkgraaf Rogier van der Sande benadrukte tijdens de bijeenkomst dat de veiligheid absoluut voorop staat.
Droogte kan leiden tot scheurvorming en instabiliteit in kades en dijken. Inspecteurs voeren daarom extra
intensieve inspecties uit op dijken, kades en duinen.
Het op peil houden van het water is zo cruciaal voor de stabiliteit van de kades dat het waterschap in het
uiterste geval bereid is om boezems aan te vullen met verzilt water – “desnoods”, om kade-instortingen te
voorkomen.
Scheepvaart en de Verdringingsreeks
Ook voor de scheepvaart heeft de droogte direct consequenties:
• De Kolksluis in Spaarndam is inmiddels volledig gestremd.
• Bij de Grote Sluis in Spaarndam wordt uitsluitend nog ‘op aanbod’ geschut, waarbij de recreatievaart
mee kan schutten met de beroepsvaart.
Mocht de schaarste verder toenemen, dan geldt de wettelijke Verdringingsreeks voor de verdeling van het
water:
1. Veiligheid en bescherming van kwetsbare natuur (voorkomen van kade-instorting en onherstelbare
natuurschade).
2. Nutsvoorzieningen (drinkwater- en energievoorziening).
3. Kleinschalig hoogwaardig gebruik (kapitaalintensieve teelten, proceswater).
4. Overige belangen (landbouw, recreatie, scheepvaart, visserij).
Toekomstuitdagingen: Van techniek naar klimaatadaptieve landbouw
Het waterschap kijkt ook voorbij de huidige crisis. De uitdagingen voor de toekomst zijn groot: stijgende
temperaturen, versnelde zeespiegelstijging (met meer zoute tegendruk), bodemdaling en een toenemend
contrast tussen kletsnatte winters en kurkdroge zomers met extreme schommelingen in de Rijn- en
Maasafvoer.
Technische oplossingen alleen zijn in de toekomst onvoldoende. Er is een versnelde transitie nodig naar
klimaatadaptieve, natuurinclusieve kringlooplandbouw:
• Slimmer waterbeheer: Zoet water beter vasthouden in de bodem in plaats van snel afvoeren.
• Robuuste gewassen: Ontwikkeling en inzet van gewassen die beter bestand zijn tegen droogte en zilt
water.
• Regeneratieve landbouw: Het herstellen van een gezonde bodemstructuur voor betere waterretentie
en verhoogde CO₂-opname.
• Precisielandbouw: De inzet van geavanceerde technologieën zoals drones en artificial intelligence (AI)
voor zeer gericht water- en voedingsstoffenbeheer.
Actuele updates over de droogtesituatie zijn te volgen via de Droogte Zomermonitor op www.rijnland.net
