Met 28 stemmen voor en vier tegen heeft de gemeenteraad ingestemd met het bindend advies over de omgevingsvergunning voor de komst van farmaceut Eli Lilly. Aan het besluit ging een debat vooraf over onder meer de gevolgen voor Valkenburg, woningbouw, bereikbaarheid, veiligheid en toezicht. Vijf moties werden aangenomen. Een voorstel om een deel van de extra belastinginkomsten te investeren in Valkenburg haalde het niet.
De uiteindelijke stemming kreeg een bijzonder verloop. GemeenteBelangen wilde dat ieder raadslid afzonderlijk zijn of haar stem zou uitspreken. Daarvoor moest volgens het reglement eerst worden geloot welk raadslid mocht beginnen. Nadat de namen een voor een waren afgeroepen, bleken 28 raadsleden voor en vier tegen te hebben gestemd.
Daarmee kwam een einde aan een maandenlang debat waarin voor- en tegenstanders duidelijk maakten dat zij heel verschillend naar de komst van de farmaceut kijken. Voorstanders wezen onder meer op werkgelegenheid, woningbouw, investeringen in infrastructuur en versterking van de regionale kenniseconomie. Tegenstanders legden de nadruk op de omvang van de fabriek, de gevolgen voor de leefomgeving en de zorgen die onder inwoners leven.
‘Geen blanco cheque’
Binnen het CDA waren de opvattingen verdeeld. Een deel van de fractie stemde uiteindelijk voor. Fractievoorzitter Barend Tensen maakte duidelijk dat daarmee voor zijn partij de discussie niet voorbij is. ‘Dit is geen blanco cheque, juist niet. Sterker nog, het begint nu pas.’
Het CDA kwam daarom met vier moties. Die gingen over veiligheid, overleg met inwoners, extra toezicht en investeringen in Valkenburg. Volgens Tensen moet niet alleen worden gekeken naar de economische betekenis van de fabriek. ‘Een fabriek bouw je en een dorp moet je koesteren.’
De partij wilde onder meer dat gedurende tien jaar maximaal een kwart van de extra opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting van Eli Lilly beschikbaar zou komen voor investeringen in Valkenburg. Dat geld zou bijvoorbeeld gebruikt kunnen worden voor groen, openbare ruimte en voorzieningen.
Wethouder Gerard Mostert was daar terughoudend over. Hij wees erop dat de gemeente financieel voor moeilijke jaren staat en dat ook elders in de gemeente grote bedrijven zijn gevestigd zonder dat daarvoor aparte fondsen bestaan.
Het CDA paste de motie nog aan, maar kreeg de andere partijen niet mee.
Zorgen over leefomgeving
GemeenteBelangen bleef tegen de komst van Eli Lilly. Raadslid René Slootweg verwees tijdens het debat naar de honderden ingediende zienswijzen. Daarin worden volgens hem zorgen geuit over onder meer watergebruik, verkeer, geluid, milieu en de omvang van het gebouw.
Slootweg zei vooral geraakt te zijn door inwoners die aangeven zelfs een verhuizing te overwegen. Volgens hem moet de gemeente de belangen van haar eigen inwoners vooropstellen. ‘Wij zijn volksvertegenwoordigers die door onze inwoners zijn gekozen en onze verantwoordelijkheid ligt bij onze inwoners.’
GemeenteBelangen vroeg daarom om de mondelinge hoofdelijke stemming. Slootweg riep de raadsleden op persoonlijk hun afweging te maken.
Ook KiesKatwijk stemde tegen. Raadslid Gijsbert Schrijvers vindt dat de fabriek niet past in het gebied. Hij wees op eerdere plannen voor een combinatie van wonen, bedrijvigheid en recreatie. Volgens hem had die ontwikkeling beter aangesloten bij de omgeving.
Tegelijkertijd sprak Schrijvers waardering uit voor het werk van wethouder Mostert bij de onderhandelingen over onder meer woningbouw en infrastructuur. Dat veranderde zijn uiteindelijke oordeel echter niet.
Voordelen wegen zwaarder
D66 kwam tot een andere afweging. Raadslid Ralf Boland noemde het ‘een groot besluit’ en wees erop dat de komst van de fabriek zichtbaar gevolgen krijgt voor de omgeving van het Valkenburgse Meer.
Volgens hem heeft zijn fractie uitgebreid gekeken naar onderzoeken, aanvullende vragen en de zorgen van inwoners. Uiteindelijk wegen voor D66 de voordelen zwaarder dan de nadelen.
De partij ziet onder meer kansen voor de regionale economie en het Leiden Bio Science Park. Ook de afspraken over betaalbare woningbouw en investeringen in infrastructuur spelen mee.
D66 diende daarnaast een motie in om de samenwerking tussen gemeente, provincie, omgevingsdienst en hoogheemraadschap rond toezicht en handhaving vast te leggen. Ook moet er een herkenbaar gemeentelijk aanspreekpunt komen waar inwoners met vragen, meldingen en klachten over Eli Lilly terechtkunnen.
Die motie werd unaniem aangenomen.
‘Goede buur’
Ook de SGP stemde voor. De partij wil wel dat de maatschappelijke betrokkenheid van Eli Lilly concreet wordt gemaakt. Raadslid Guijt wees op mogelijkheden voor samenwerking met scholen, stageplaatsen, verenigingen en maatschappelijke organisaties.
Daarbij kwam ook onderzoek naar de Katwijkse Ziekte ter sprake. De SGP wil dat het college met Eli Lilly concrete afspraken maakt en waar mogelijk vastlegt wat het bedrijf voor de lokale gemeenschap gaat doen.
Ook deze motie kreeg unanieme steun.
PRO stemde eveneens in met het bindend advies. Raadslid Andrea Ouwehand-Kromhout benadrukte dat de partij de zorgen uit de omgeving serieus neemt, maar de ruimtelijke onderbouwing voldoende vindt.
Daarmee is volgens PRO nog niet alles gezegd. Eli Lilly moet volgens de partij de komende jaren laten zien dat het de gedane toezeggingen waarmaakt en zorgvuldig met de omgeving omgaat.
Vertrouwen in deskundigen
De ChristenUnie wees eveneens op de omvang en complexiteit van het besluit. De partij ziet voordelen in de afspraken rond woningbouw en bereikbaarheid, maar erkent ook dat er zorgen zijn over milieu en leefomgeving.
Raadslid Samantha Haasnoot stelde dat gemeenteraadsleden voor technische beoordelingen afhankelijk zijn van deskundigen en bevoegde instanties. ‘Wij zijn als gemeenteraadsleden geen verzameling milieudeskundigen en verkeersexperts.’
Volgens de ChristenUnie moet de raad kunnen vertrouwen op instanties die onderzoeken uitvoeren en toezicht houden. De partij zag geen aanleiding om haar eerdere steun aan de komst van Eli Lilly te herzien.
Ook de VVD stemde voor. De partij ziet de komst van het farmaceutische bedrijf als een kans voor werkgelegenheid en de regionale economie. Volgens de VVD moeten zorgen over onder meer water, natuur, bereikbaarheid en veiligheid wel blijvend worden gevolgd.
Mostert: ook sociale vraag
Wethouder Gerard Mostert benadrukte dat het college de zorgen uit de samenleving ziet. Volgens hem heeft de gemeente samen met andere betrokken instanties juist geprobeerd vragen van inwoners te beantwoorden.
Tegelijkertijd wees hij op de economische betekenis van de investering. Daarbij gaat het volgens hem niet uitsluitend om geld en werkgelegenheid. ‘Dit is niet alleen een economische vraag, maar het is uiteindelijk ook een sociale vraag.’
Mostert wees onder meer op afspraken over meer betaalbare woningen op Valkenhorst en investeringen in de bereikbaarheid rond de N206 en de Molentuinweg.
Volgens de wethouder betekent het raadsbesluit bovendien niet dat de betrokkenheid van gemeente en inwoners nu stopt. Hij omschreef de stemming juist als het begin van een langduriger proces waarin Eli Lilly, overheden en toezichthouders vertrouwen moeten verdienen.
Vijf moties aangenomen
Van de zes ingediende moties kregen er vijf voldoende steun. De raad wil onder meer dat er afspraken komen over de voorbereiding op incidenten en calamiteiten en dat voor inwoners duidelijk is waar zij informatie over veiligheid kunnen vinden.
Ook komt er structureel overleg met inwoners van Valkenburg en de directe omgeving. Daarnaast wil de raad extra aandacht voor toezicht en openbare monitoring. Inwoners en gemeenteraad moeten informatie krijgen over controles, relevante meetresultaten, overtredingen en eventuele maatregelen.
De enige verworpen motie was het CDA-voorstel om een deel van de extra belastingopbrengsten van Eli Lilly voor Valkenburg te reserveren.
Eerder op de avond besloot de gemeenteraad het verzoek voor een referendum over Eli Lilly niet in te willigen. Daarna volgde het debat over het bindend advies. Met de uitslag van 28 tegen vier heeft een ruime meerderheid van de raad zich achter dat advies geschaard.