De gemeenteraad van Katwijk heeft donderdagavond ingestemd met een voorlopig positief bindend advies voor de komst van de Amerikaanse farmaceut Eli Lilly naar het gebied rond het Valkenburgse Meer. Aan het besluit ging een urenlang debat vooraf, waarin economische kansen, woningbouw, bereikbaarheid, milieu en het vertrouwen van inwoners tegenover elkaar werden afgewogen. Uiteindelijk stemde een ruime meerderheid voor, al bleef de verdeeldheid in de raad zichtbaar.
Besluit van historische omvang
Burgemeester Nathanaël Middelkoop noemde het besluit vooraf ‘een hele belangrijke en gewichtige’ keuze. Die kwalificatie werd gedurende de avond door meerdere fracties onderschreven. VVD-fractievoorzitter Lennart van der Plas sprak zelfs van ‘een van de grootste besluiten die deze gemeente in haar geschiedenis te nemen heeft’.
Dat gevoel kwam niet alleen voort uit de omvang van de investering. Eli Lilly wil in Katwijk een fabriek bouwen voor de productie van medicijnen. Het Amerikaanse concern kondigde eerder aan daarvoor circa 2,6 miljard euro te willen investeren. De fabriek moet ongeveer vijfhonderd directe arbeidsplaatsen opleveren en tijdens de bouw zorgen voor circa vijftienhonderd banen. De locatie wordt onderdeel van het ecosysteem rond het Leiden Bio Science Park.
De fabriek moet medicijnen produceren voor onder meer diabetes, obesitas, kanker, neurologische aandoeningen en immunologische ziekten. De komst van Eli Lilly wordt door voorstanders gezien als een versterking van de Europese medicijnproductie en de economische positie van de regio.
Last-minute deal verandert het debat
Opvallend was dat het debat enkele uren voor de vergadering nog een andere wending kreeg. Het college presenteerde een zogeheten comfortletter van het Rijk, waarin afspraken zijn vastgelegd over woningbouw en infrastructuur.
Wethouder Gerard Mostert sprak van een doorbraak. Volgens hem maakt de overeenkomst het mogelijk om op Valkenhorst vijftig procent betaalbare woningen te realiseren. Ook zou meer dan honderd miljoen euro beschikbaar komen voor de aanpak van de verkeersproblemen rond de N206 en de Molentuinweg.
Juist die toezeggingen bleken voor verschillende fracties doorslaggevend.
Dat gold vooral voor het CDA. Fractievoorzitter Barend Tensen vertelde openlijk dat zijn partij aanvankelijk een amendement had voorbereid om nog geen voorlopig oordeel te geven. De partij wilde eerst een onafhankelijke second opinion afwachten.
‘Soms zijn keuzes niet tussen goed en fout, maar tussen twee dingen die waardevol zijn’, zei Tensen. Zijn fractie worstelde volgens hem met de afweging tussen economische kansen en zorgen van inwoners over leefomgeving, verkeer en woningbouw.
De nieuwe afspraken met het Rijk brachten daar verandering in. ‘Voor wonen ligt er zelfs een goede deal’, concludeerde Tensen uiteindelijk. Daardoor besloot het CDA alsnog mee te werken aan een voorlopig positief advies.
Voorstanders zien unieke kans
Voorstanders benadrukten vooral de economische en maatschappelijke betekenis van het project. De VVD stelde dat een puur economische afweging eenvoudig zou zijn geweest. ‘Dan zeg je gelijk ja’, aldus Van der Plas. Tegelijkertijd wees hij erop dat een gemeenteraad ook moet kijken naar de belangen van inwoners en de impact op de leefomgeving. Daarom koppelde zijn fractie steun aan voorwaarden rond inwonersparticipatie, recreatie en maatschappelijke betrokkenheid van het bedrijf.
Ook DURF stemde in. Raadslid Rens van Duijn benadrukte dat Katwijk niet alleen de lasten, maar ook de lusten van een dergelijke ontwikkeling moet krijgen. Zijn partij vroeg onder meer aandacht voor waterlozingen en wilde voorkomen dat nieuwe woningen vooral terechtkomen bij werknemers van Eli Lilly.
De ChristenUnie sprak van ‘herkenbare en logische zorgen’, maar zag voldoende aanleiding om een voorlopige stap te zetten. De partij diende moties in over chemische stoffen, water- en bodemkwaliteit en monitoring van mogelijke milieueffecten.
Ook SGP en PvdA schaarden zich achter het voorstel. PvdA-fractievoorzitter Matthijs van Tuijl wees op de maatschappelijke betekenis van medicijnproductie. Volgens hem wordt het debat soms gereduceerd tot een discussie over afslankmiddelen, terwijl het bedrijf een veel breder pakket aan medicijnen produceert. ‘Medicijnen zijn nodig’, stelde hij. Tegelijkertijd benadrukte hij dat gezondheid, veiligheid en milieu harde randvoorwaarden blijven.
Tegenstanders vertrouwen proces niet
Tegenstanders plaatsten vooral vraagtekens bij het tempo van de besluitvorming en de onzekerheden die nog bestaan.
KiesKatwijk vond het onbegrijpelijk dat de raad een voorlopig positief oordeel moest geven terwijl een second opinion nog moet worden uitgevoerd. Fractievoorzitter Gijsbert Schrijvers zei dat hij geen besluit wil nemen op basis van informatie waarvan hij nog niet zeker weet of die volledig is.
‘Het duizelt mij, het gaat te snel’, zei hij tijdens het debat. Volgens Schrijvers voelde het voorstel alsof de raad onder druk werd gezet door de afspraken met het Rijk.
GemeenteBelangen kwam tot een vergelijkbare conclusie. Fractievoorzitter René Slootweg wees op de vele reacties van inwoners en de demonstratie die voorafgaand aan de vergadering bij het gemeentehuis werd gehouden.
Hoewel hij erkende dat extra geld voor de Molentuinweg en betaalbare woningen belangrijke voorwaarden zijn, vond hij de afspraken nog onvoldoende hard. Ook wees hij op zorgen rond waterverbruik, de hoogte van het gebouw en de gevolgen voor het Valkenburgse Meer.
‘Economische winst mag nooit ten koste gaan van onze inwoners’, stelde Slootweg.
Tientallen waarborgen geëist
Opvallend was dat zelfs de voorstanders een groot aantal aanvullende voorwaarden stelden.
Tijdens de vergadering werden tal van moties aangenomen. Die gaan onder meer over:
- een uitgebreidere onafhankelijke second opinion;
- onderzoek naar chemische stoffen;
- een nulmeting van water- en bodemkwaliteit;
- extra toezicht en handhaving;
- behoud van het Valkenburgse Meer als recreatiegebied;
- betrokkenheid van omwonenden;
- voorkomen van verdringing van woningbouw door netcongestie;
- actieve betrokkenheid van het Rijk bij de verdere uitwerking.
Vrijwel alle moties kregen steun van de raad én het college.
Wethouder: feiten moeten leidend blijven
Wethouder Mostert erkende dat het dossier emoties oproept. Hij sprak over ‘wat een kansen en wat een zorgen’. Volgens hem bestaan er terechte zorgen over onder meer milieu, water, verkeer en de hoogte van het gebouw. Tegelijkertijd waarschuwde hij voor onjuiste aannames.
Zo wees hij erop dat op de beoogde locatie nooit woningbouw was gepland, terwijl door de afspraken met het Rijk juist extra betaalbare woningen mogelijk worden. Ook weersprak hij verhalen dat het bedrijf al zonder vergunningen zou zijn begonnen.
‘Feiten doen ertoe’, benadrukte de wethouder.
Volgens Mostert biedt het gekozen proces juist ruimte om alle vragen zorgvuldig te beantwoorden. Eerst volgt de second opinion, daarna kan de raad later dit jaar een definitief oordeel vormen.
Wereldspeler met grote ambities
De discussie in Katwijk speelt zich af tegen de achtergrond van een internationale groeistrategie van Eli Lilly. Het Amerikaanse farmaceutische concern behoort tot de grootste medicijnproducenten ter wereld en investeert momenteel miljarden in uitbreiding van productiecapaciteit in Europa en de Verenigde Staten. De fabriek in Katwijk moet een belangrijke rol spelen in de productie van nieuwe medicijnen tegen onder meer obesitas en diabetes.
Volgens het bedrijf is gekozen voor Katwijk vanwege de aanwezigheid van hoogopgeleid personeel, de nabijheid van het Leiden Bio Science Park, de infrastructuur en de sterke positie van Nederland binnen de Europese life sciences-sector.
Definitieve beslissing volgt later
Met de stemming van donderdagavond is de komst van Eli Lilly nog niet definitief geregeld. De raad heeft ingestemd met een voorlopig positief bindend advies. Later dit jaar volgen een second opinion, verdere onderzoeken en nieuwe besluitvorming.
Bij de eindstemming stemden DURF, ChristenUnie, SGP, PvdA, VVD en een meerderheid van het CDA voor. KiesKatwijk, GemeenteBelangen en drie CDA-raadsleden stemden tegen. Daarmee kreeg het voorstel alsnog een ruime meerderheid.
